விநாயக் முதலி தெருவும் அதற்கு இணையான நான்கு தெருக்களும் சேர்ந்த அவரது பகுதியில், தனது சுற்றை முடித்து, கணக்குகளை ஒப்படைக்க மார்க்கெட் ரோட்டில் உள்ள தலைமை அலுவலகத்திற்குத் திரும்புவதற்கு முன், அவருக்குக் கிட்டத்தட்ட ஆறு மணி நேரம் ஆகும். தான் கடிதங்களைக் கொண்டு செல்லும் மக்களின் வாழ்வோடு தன்னைக் கலந்துகொள்ள அவர் அனுமதித்துக்கொள்வார். கபீர் தெருவின் 13-ஆம் எண்ணில், பல ஆண்டுகளாக ஒரு கடிதத்தை எதிர்பார்த்து, சாலையின் பாதி தூரம் வரை வந்து கேட்டுக்கொண்டிருந்த மனிதர் வாழ்ந்தார். அவரை ஒரு இளைஞராகவே தானப்பா பார்த்திருக்கிறார்; நாளுக்கு நாள் திண்ணையில் நரைத்துக்கொண்டே போவதை, அங்கே உட்கார்ந்து, குறுக்கெழுத்துப் புதிர்களை விடுவதன் மூலம் ஒரு பெரிய பரிசு தன் வழியில் வரும் என்று நம்பிக்கொண்டிருப்பதைப் பார்த்திருக்கிறார். ‘இன்னும் பரிசு இல்லை’ என்று அவரிடம் தினமும் அறிவிப்பார். ‘ஆனால் மனம் தளராதீர்கள்.’ ‘இந்த மாதம் உங்கள் வட்டி ஏதோ தாமதமாகிவிட்டது’ என்று இன்னொருவரிடம் சொல்வார். ‘ஹைதராபாத்தில் இருக்கும் உங்கள் மகன் மீண்டும் எழுதியிருக்கிறார், அம்மா. இப்போது அவருக்கு எத்தனை பிள்ளைகள்?’ ‘நீங்கள் இந்த மெட்ராஸ் வேலைக்கு விண்ணப்பித்திருந்தீர்கள் எனக்குத் தெரியாதே; என்னிடம் சொல்லவும் மனம் வரவில்லையா! பரவாயில்லை. உங்கள் நியமன ஆணையைக் கொண்டு வரும்போது எனக்குக் காய்ச்சிய தேங்காய்ப் பாயசம் கொடுக்க வேண்டும்.
’ இப்படி ஒவ்வொரு இடத்திலும் அவர் கிட்டத்தட்ட அரை மணி நேரம் நிற்பார். யாராவது பணவரவாணைப் பெற்றிருந்தால், அவர் தம் பைகளையும் மூட்டைகளையும் சுற்றிலும் விரித்துக்கொண்டு மிக நன்றாக உட்கார்ந்து, ஒவ்வொரு ரூபாயும் எப்படியும் எங்கே போகிறது என்பதைப் பற்றி ஓர் யோசனை கிடைக்காமல் எழமாட்டார். அது ஒரு வெய்யிலான நாளாக இருந்தால், சில சமயம் ஒரு டம்ளர் மோர் கேட்டு, அதை அனுபவித்து அருந்த உட்காருவார். அவரது பகுதியில் எல்லோரும் அவரை விரும்பினர். அவர் அவர்களின் வாழ்வின்—அவர்களின் நம்பிக்கைகள், லட்சியங்கள், செயல்பாடுகள் ஆகியவற்றின்—ஒரு பகுதியாகவே இருந்தார்.
அவரது எல்லா தொடர்புகளிலும், மிக நெருக்கமாகப் பிணைந்திருந்தது விநாயக் முதலி தெருவின் 10-ஆம் எண்ணுடன்தான். ராமானுஜம் வருவாய்த் துறை அலுவலகத்தில் ஒரு மூத்த எழுத்தர்; அந்த முகவரிக்குத் தானப்பா ஒரு தலைமுறைக்கும் மேலாகக் கடிதங்களைக் கொண்டு சென்றிருக்கிறார். ராமானுஜத்துடனான அவரது தொடக்ககாலத் தொடர்பு பல ஆண்டுகளுக்கு முன்பு நடந்தது. ராமானுஜத்தின் மனைவி ஊரில் இருந்தார். ராமானுஜத்திற்கு ஒரு கார்டு வந்தது. தானப்பா, தனது வழக்கம்போல், வகைப்படுத்தும் மேசையிலேயே அதைப் பார்வையிட்டார்; புறப்படத் தயாரான அந்த நொடியே, சாதாரணமாக 150-க்கும் மேற்பட்ட முகவரிகள் அதற்கு முன்னால் இருந்தபோதிலும், நேராக விநாயக் முதலி தெருவுக்குச் சென்றார். நேராக ராமானுஜத்தின் வீட்டிற்குச் சென்று, கதவைத் தட்டி, ‘போஸ்ட்மேன், சார், போஸ்ட்மேன்’ என்று கூவினார். ராமானுஜம் கதவைத் திறந்தபோது, ‘இந்தக் கார்டைக் கொடுப்பதற்கு முன் ஒரு கைப்பிடி சர்க்கரை கொடுங்கள். பாக்கியசாலி தந்தையே! இத்தனை ஆண்டுக் கடவுள் வேண்டுதலுக்குப் பிறகு! பெண் என்று புகார் சொல்லாதீர்கள். பெண் குழந்தைகள் கடவுளின் பரிசு, தெரியுமா...
கமக்ஷி—அழகான பெயர்!’
‘கமக்ஷி,’ பல ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு, உயரமான, வெட்கப்படும் அந்தப் பெண்ணை அவர் அழைத்தார், ‘உன் புகைப்படத்தைத் தயாராக வைத்திரு. ஐயோ, என்ன வெட்கம்!
இதோ உன் தாத்தாவின் கார்டு, உன் புகைப்படத்தைக் கேட்கிறது. அது வேண்டுமென்றால், ஏன் கேட்க வேண்டும், அது...
‘அந்த முதியவர் இப்போது அடிக்கடி எழுதுகிறாரல்லவா, சார்?’ என்று ராமானுஜத்திடம் கேட்டார்; அவரது கடிதத்தைக் கொடுத்துவிட்டு, அவர் உறையைத் திறந்து அதன் உள்ளடக்கத்தைப் பார்க்கும் வரை காத்திருந்தார்.
அதைப் படித்தபின் ராமானுஜம் கவலையுடன் தோன்றினார். ‘நல்ல செய்தியாக இருக்குமென்று நம்புகிறேன்?’ என்று போஸ்ட்மேன் கேட்டார். வராந்தாக் கம்பத்தில் சாய்ந்துகொண்டார்; வழங்கப்படாத கடிதங்களின் மூட்டை இன்னும் அவரது அக்குள் கீழ் இருந்தது.
ராமானுஜம் சொன்னார், ‘என் மாமனார், என் மகளுக்கு மாப்பிள்ளை தேடுவதில் நான் போதுமான சுறுசுறுப்புடன் இல்லை என்று நினைக்கிறார். ஒன்றிரண்டு இடங்களில் முயன்று தோற்றுவிட்டார். நான் மிக அலட்சியமாக இருக்கிறேன் என்று அவர் நினைக்கிறார்...’
‘வயதானவர்களுக்கு அவர்களுக்கே உரிய கவலை இருக்கும்’ என்று போஸ்ட்மேன் பதிலளித்தார். ‘பிரச்சினை என்னவென்றால்,’ ராமானுஜம் சொன்னார், ‘இந்தப் பெண்ணின் திருமணத்திற்கு ஐந்தாயிரம் ரூபாயை ஒதுக்கி வைத்திருக்கிறார், இப்போதே மாப்பிள்ளை தேடச் சொல்லி என்னை வருத்துகிறார். ஆனால் பணம் எல்லாம் அல்ல...’ ‘இல்லை, இல்லை’ என்று போஸ்ட்மேன் ஒத்துழைத்தார்; ‘விதிக்கப்பட்ட மணி நெருங்காமல் எதுவும் உதவ முடியாது...’
மாதக்கணக்கில், நாளுக்கு நாள் தானப்பா கடிதங்களைக் கொண்டு வந்து செய்தியைச் சொல்லக் காத்திருப்பார். ‘அதே பழைய செய்திதான், தானப்பா... ஜாதகங்கள் பொருந்தவில்லை... அவர்கள் அதிகமாகக் கேட்கிறார்கள்...
வெளிப்படையாக அவர்கள் அவளது தோற்றத்தை ஏற்கவில்லை.’ ‘தோற்றமா! அவள் ஒரு ராணியைப் போல் இருக்கிறாள். முழுக்கக் குருடராக இல்லாவிட்டால்...’ என்று போஸ்ட்மேன் கோபத்துடன் பதிலளித்தார். பருவம் முடியப்போகிறது; இன்னும் மூன்று நல்ல நாட்களே; கடைசி நாள் மே 20. அந்தப் பெண் சில நாட்களில் பதினேழு வயதாகிவிடுவாள்.
அவளது தாத்தாவிடமிருந்து வந்த நினைவூட்டல்கள் கடுமையாகிக்கொண்டே போயின. ராமானுஜம் எல்லா வாய்ப்புகளையும் தீர்த்துவிட்டார்; எல்லா இடங்களிலும் வெறுமையே. அவர் உதவியற்றவராகவும் துயரமாகவும் தோன்றினார். ‘போஸ்ட்மேன்,’
என்று சொன்னார், ‘எனக்கு எங்கும் ஒரு மாப்பிள்ளை இருக்கிறார் என்று எனக்குத் தோன்றவில்லை...’
‘ஐயோ, அமங்கலமான வார்த்தைகளைச் சொல்லாதீர்கள், சார்’ என்று போஸ்ட்மேன் சொன்னார். ‘கடவுள் விரும்பும்போது...’ சிறிது நேரம் சிந்தித்துவிட்டு, ‘டெல்லியில் இருநூறு ரூபாய் சம்பாதிக்கும் ஒரு பையன் இருக்கிறான். கோயில் தெருவின் மகுந்தா அவனைத் தொடர்ந்து கொண்டிருந்தார். மகுந்தாவும் நீங்களும் ஒரே உட்பிரிவைச் சேர்ந்தவர்கள், நினைக்கிறேன்...’
‘ஆம்...’
‘மாதக்கணக்காகப் பேச்சுவார்த்தை நடத்திக்கொண்டிருக்கிறார்கள். அவர்களுக்கு இடையே நூற்றுக்கும் மேற்பட்ட கடிதங்கள் ஏற்கனவே போய்விட்டன... ஆனால் அவர்கள் நிச்சயமாகப் பிரிந்துகொண்டிருக்கிறார்கள் என்று எனக்குத் தெரியும்... ஏதோ பணப் பிரச்சினையில்... அவர்கள் தங்கள் கடைசி செய்தியை ஒரு தபால் அட்டையில் எழுதியிருக்கிறார்கள், அது இவர்களை இன்னும் அதிகமாக ஆத்திரப்படுத்தியிருக்கிறது. தபால் அட்டைகள் அவமானத்தின் கருவி போல! படத் தபால் அட்டைகளில் கூட மிக முக்கியமான செய்திகள் எழுதப்பட்டிருப்பதை நான் பார்த்திருக்கிறேன்; இரண்டு ஆண்டுகளுக்கு முன்பு ராஜப்பா அமெரிக்கா சென்றபோது, வாரம்தோறும் தன் மகன்களுக்குப் படத் தபால் அட்டைகளில் எழுதுவார்...’ இந்தப் பக்கவிலகலுக்குப் பிறகு அவர் மீண்டும் முக்கிய விஷயத்திற்கு வந்தார். ‘நான் மகுந்தாவை ஜாதகம் தருமாறு கேட்கிறேன். பார்ப்போம்...’ மறுநாள் அவர் ஜாதகத்தைக் கொண்டு வந்தார். ‘பையனின் பெற்றோரும் டெல்லியில் இருக்கிறார்கள், எனவே நீங்கள் உடனே அவர்களுக்கு எழுதலாம். இப்போது நேரத்தை வீணாக்கக் கூடாது.’
ராமானுஜத்தின் குடும்பத்தை ஒரு நம்பிக்கைக் கதிர் தொட்டது.
‘இன்னும் நூறு கடிதங்களை வழங்க வேண்டியிருக்கிறது, ஆனால் இந்த டெல்லி தபால் முத்திரையைப் பார்த்ததால் நான் முதலில் இங்கு வந்தேன்.
அதைத் திறந்து அவர்கள் என்ன எழுதியிருக்கிறார்கள் என்று சொல்லுங்கள்’ என்று தானப்பா சொன்னார். அவர் பரபரப்பால் நடுங்கினார். ‘இந்த மக்கள் எவ்வளவு விரைவானவர்கள்! அப்படியானால் அவர்கள் புகைப்படத்தை ஏற்கிறார்கள்! யார் ஏற்கமாட்டார்?’
‘தினமும் ஒரு கடிதம்! கமக்ஷியின் திருமணம் முடியும் வரை நான் விடுப்புக்கு விண்ணப்பித்துக்கொள்ளலாம்...’ என்று இன்னொரு நாள் சொன்னார். ‘நாளை நடந்துவிடும் என்று ஏற்கனவே பேசுகிறீர்கள்! இப்போது எத்தனை தடைகளைக் கடக்க வேண்டுமோ கடவுளுக்குத்தான் தெரியும். ஒரு புகைப்படத்தை விரும்புவது எதையும் நிரூபிக்காது...’
குடும்பச் சபை ஒரு முக்கியமான கேள்வியை விவாதித்துக்கொண்டிருந்தது: ராமானுஜம் பெண்ணை அழைத்துக்கொண்டு மெட்ராஸ் சென்று, டெல்லியிலிருந்து ஒரு நாள் வரக்கூடிய அந்த வீட்டாரைச் சந்திக்க வேண்டுமா என்பதே. இந்தக் கேள்வியில் குடும்பம் பிரிந்திருந்தது. ராமானுஜம், அவரது தாய், அவரது மனைவி—இவர்களில் யாருக்கும் இந்தக் கேள்வியில் தெளிவான கருத்து இல்லை; ஆனால் அவர்கள் ஒருவரையொருவர் கடுமையாக எதிர்த்தனர்.
‘பெண்ணை வெளியில் அழைத்துச் சென்று காட்டி அலைந்தால் நாம் ஊருக்கே கேலிக்குரியவர்களாகிவிடுவோம்’ என்று ராமானுஜத்தின் மனைவி சொன்னார்.
‘என்ன விநோதமான கருத்துகள்! இந்த அபத்தமான, பழமைவாதமான முறைகளில் நீங்கள் உறுதியாக நின்றால், ஒரு திருமணத்திற்குக் கூட நெருங்க முடியாது. தேவைப்பட்டால் டெல்லிக்குக் கூடப் பெண்ணை அழைத்துச் செல்வது நம் கடமை...’ ‘அப்படியானால் அது உங்கள் விருப்பம்; நீங்கள் விரும்பியதைச் செய்யலாம்; என்னிடம் ஏன் கேட்கிறீர்கள்?...’
கோபங்கள் உச்சத்தில் இருந்தன; எந்த முன்னேற்றமும் சாத்தியப்படவில்லை. போஸ்ட்மேன், தனது நாள் வேலையின் முடிவில் வந்து சபையில் சேரும் பழக்கத்தை வளர்த்துக்கொண்டிருந்தார். ‘நான் ஒரு மூன்றாம் தரப்பு.
என் பேச்சைக் கேளுங்கள்’ என்று சொன்னார். ‘சார், உடனே மெட்ராஸ் செல்லும் ரயிலைப் பிடியுங்கள். ஒரு வருடக் கடிதப் போக்குவரத்தில் அடையமுடியாததை ஒரு மணி நேரச் சந்திப்பில் அடையலாம்.’
‘இதோ மெட்ராஸ்விலிருந்து ஒரு கடிதம், அம்மா. இது உங்கள் கணவரிடமிருந்துதான் என்று நான் உறுதியாக நம்புகிறேன். என்ன செய்தி?’ உறையை ராமானுஜத்தின் மனைவியிடம் கொடுத்தார்; அவர் அதை உள்ளே கொண்டு சென்று படித்தார். ‘கடைசி வீடுகளுக்குச் சில பதிவுக் கடிதங்கள் இருக்கின்றன. என் சுற்றை முடித்துவிட்டுத் திரும்பி வருகிறேன்...’ என்றார். வாக்குறுதியின்படி திரும்பி வந்தார். ‘அவர்கள் சந்தித்தார்களா, அம்மா?’
‘ஆம், கமக்ஷியின் தந்தை, அவர்கள் பெண்ணைச் சந்தித்தார்கள் என்றும், அவர்களது பேச்சிலிருந்து அவர்கள் மிகவும் விருப்பமாக இருக்கிறார்கள் என்று ஊகிக்கிறார் என்று எழுதியிருக்கிறார்...’
‘அற்புதமான செய்தி! இன்று இரவு நம் விநாயகருக்கு ஒரு தேங்காய் நேர்ந்துகொள்கிறேன்.’
‘ஆனால்,’ என்று அந்த அம்மையார் மகிழ்ச்சியில் பாதியும் கவலையில் பாதியுமாகச் சேர்த்தார், ‘இந்தச் சிரமம் இருக்கிறது. அடுத்த தை மாதத்தில் செய்யலாம் என்று நினைத்திருந்தோம்... இப்போது ஏற்பாடுகளை விரைவாக முடிப்பது மிகவும் கடினம். ஆனால் திருமணம் செய்யப்படுவதானால் மே 20-ஆம் தேதியே செய்ய வேண்டும் என்கிறார்கள். தள்ளிப்போட்டால், பையன் மூன்று ஆண்டுகள் திருமணம் செய்ய முடியாது. அவன் ஏதோ பயிற்சிக்கு அனுப்பப்படுகிறான்...’
‘அந்த முதியவர் தன் வாக்கிற்கேற்றபடியே இருக்கிறார்’ என்று போஸ்ட்மேன் சொன்னார்; ராமானுஜத்திடம் ஒரு காப்பீட்டு உறையைக் கொடுத்தார். ‘முழுத் தொகையையும் கொடுத்துவிட்டார். இப்போது நிதிப் பற்றாக்குறையைப் பற்றிப் புகார் சொல்ல முடியாது. முன்னேறுங்கள். அவரது ஒப்புதல் உங்களுக்குக் கிடைத்ததில் நான் மிக மகிழ்ச்சியடைகிறேன். அவர்களின் பணத்தை விட, அவர்களின் ஆசீர்வாதமே நமக்குத் தேவை, சார்.
அவர் தனது மனமார்ந்த ஆசீர்வாதங்களை அனுப்பியிருப்பார் என்று நம்புகிறேன்...’ ‘ஓ, ஆம், ஓ, ஆம்’ என்று ராமானுஜம் பதிலளித்தார். ‘இந்த ஏற்பாட்டில் என் மாமனார் மிகவும் மகிழ்ச்சியாக இருக்கிறார் போலத் தெரிகிறது.’
மால்குடிக்கு ஐந்தாயிரம் ரூபாய்த் திருமணம் ஒரு பெரிய நிகழ்வு. ராமானுஜத்திற்கு மிகக் குறுகிய காலமே இருந்தது; ஏற்பாடுகளின் சுமையைப் பகிர்ந்துகொள்ள யாருமில்லை; அவர் குழம்பிப் போனார். தானப்பா தனது எல்லா ஓய்வு நேரங்களிலும் அவரது சேவைக்குத் தன்னை அர்ப்பணித்தார். மற்ற வீடுகளில் அவரது பேச்சையும் ஆலோசனையையும் பரிமாற்றங்களையும் சுருக்கிக்கொண்டார். கடிதங்களைப் பெற யாராவது வரும் வரை காத்திருக்கவே மாட்டார். ஒரு ஜன்னல் வழியாகவோ திறந்த கதவு வழியாகவோ, ‘கடிதம், சார்’ என்று கர்ஜிக்கும் குரலுடன் வீசிவிட்டுச் செல்வார். யாராவது அவரை நிறுத்தி, ‘உங்களுக்கு என்ன ஆயிற்று? இவ்வளவு அவசரம்!’ என்று கேட்டால், ‘ஆம், மே 20 வரை என்னைத் தனியாக விடுங்கள். அதன் பிறகு வந்து உங்கள் வீட்டில் உட்கார்ந்துகொள்கிறேன்’—அவ்வளவுதான், அவர் போய்விடுவார். ராமானுஜம் பெரும் பதற்றத்தில் இருந்தார். நாள் நெருங்க நெருங்க கவலையால் நடுங்கினார். ‘இது சுமூகமாக நடக்க வேண்டும்.
எதுவும் தடையாக இருக்கக் கூடாது.’ ‘கவலைப்படாதீர்கள், சார்; கடவுளின் அருளால் மகிழ்ச்சியாக நடந்துவிடும்.
அவர்கள் கேட்ட எல்லாவற்றையும் பணமாகவும், பரிசுப் பொருள்களாகவும், ஆடம்பரமாகவும் நீங்கள் கொடுத்திருக்கிறீர்கள். அவர்கள் நல்லவர்கள்...’
‘அது பற்றியல்ல. இது ஆண்டின் மிகக் கடைசி நாள். ஏதோ ஒரு காரணத்தால் ஏதேனும் தடை வந்தால், எல்லாம் நிரந்தரமாக முடிந்துவிடும். பையன் மூன்று ஆண்டுகளுக்குப் போய்விடுகிறான். மூன்று ஆண்டுகள் காத்திருக்க நாங்கள் இருவருமே தயாராக இருப்போம் என்று நான் நினைக்கவில்லை.’
திருமண நாளில் முகூர்த்தம் முடிந்து நான்கு மணி நேரம் ஆகியிருந்தது. கூட்டத்தின் மேல் ஒரு அமைதி இறங்கியிருந்தது. டெல்லியிலிருந்து வந்த இளம், அழகிய மணமகன் பந்தலின் கீழ் ஒரு நாற்காலியில் அமர்ந்திருந்தார்.
சந்தனத்தின், பூக்களின், புனித புகையின் வாசனை காற்றில் தொங்கியது. மக்கள் மணமகனைச் சுற்றி உட்கார்ந்து பேசிக்கொண்டிருந்தனர். தானப்பா கடிதங்களால் நிரம்பிய நிலையில் வாசலில் தோன்றினார். சில இளைஞர்கள் ஓடிவந்து, ‘போஸ்ட்மேன்! கடிதங்களா?’ என்று கேட்டனர். அவர் அவர்களைத் தடுத்து நிறுத்தினார். ‘திரும்பிப் போங்கள். யாருக்குக் கொடுக்க வேண்டும் என்று எனக்குத் தெரியும்.’ அவர் மணமகனிடம் சென்று, ஒரு கட்டு கடிதங்களை மிக மரியாதையுடன் அவருக்கு முன் உயர்த்திக் காட்டினார். ‘இவை அனைத்தும் நலம் விரும்பிகளின் வாழ்த்துகளும் ஆசீர்வாதங்களும் என்று நம்புகிறேன், சார்; அவை ஒவ்வொன்றோடும் எனது வாழ்த்துகளும் சேர்ந்துகொள்கின்றன...’ இந்தப் பணியைச் செய்வதில் அவர் மிகப் பெருமைப்பட்டார்; மிகத் தீவிரமாகத் தோன்றினார். மணமகன் வேடிக்கையான புன்னகையுடன் அவரை நோக்கி, ‘நன்றி’ என்று முணுமுணுத்தார்.
‘இந்த வீட்டின் மருமகனாக உங்கள் மேன்மையைப் பெற்றதில் நாங்கள் அனைவரும் மிகப் பெருமைப்படுகிறோம். அந்தக் குழந்தை கமக்ஷியை ஒரு நாள் வயதிலிருந்தே நான் அறிவேன்; அவளுக்கு ஒரு சிறந்த கணவன் கிடைப்பான் என்று எப்போதும் அறிவேன்’ என்று போஸ்ட்மேன் சேர்த்துச் சொன்னார்; உள்ளங்கைகளைச் சேர்த்து வணக்கம் செலுத்திவிட்டு, மற்ற கடிதங்களை வழங்கவும், சமையலறையில் டிபனும் காபியும் அருந்தி ஓய்வெடுக்கவும் வீட்டிற்குள் சென்றார். பத்து நாட்களுக்குப் பிறகு கதவைத் தட்டி, புன்னகையுடன் கமக்ஷியிடம் அவளது முதல் கடிதத்தைக் கொடுத்தார். ‘ஆ, வாசனை உறை! தபால் வண்டி மூன்று நிலையங்கள் தூரத்தில் இருக்கும்போதே இது வரப்போகிறது என்று எனக்குத் தெரியும்.
இது போன்ற நூற்றுக்கணக்கானவற்றைப் பார்த்திருக்கிறேன். என் பேச்சை நம்புங்கள். பத்தாவது கடிதத்தை எழுதுவதற்கு முன்பே, பொதி சேர்த்துக்கொண்டு வந்து சேருமாறு உங்களுக்குக் கட்டளை இடுவார்; அன்றே நீங்கள் இரண்டு இறக்கைகளை முளைப்பித்துக் கொண்டு பறந்துவிடுவீர்கள்; தானப்பாவையும் இந்தத் தெருவையும் என்றென்றும் மறந்துவிடுவீர்கள், இல்லையா?’ கமக்ஷி வெட்கப்பட்டாள், அவரது கைகளிலிருந்து கடிதத்தைப் பறித்துக்கொண்டு, படிக்க உள்ளே ஓடினாள். அவர் திரும்பிக்கொண்டே சொன்னார், ‘கடிதத்தை நீங்கள் படித்து முடித்து அதன் உள்ளடக்கத்தை என்னிடம் சொல்லக் காத்திருப்பதில் எந்தப் பயனும் இல்லை என்று நான் நினைக்கிறேன்.’
ஒரு விடுமுறை நாளில், ராமானுஜம் வீட்டில் இருப்பார் என்று உறுதியாகத் தெரிந்தபோது, தானப்பா கதவைத் தட்டி அவரிடம் ஒரு கார்டைக் கொடுத்தார். ‘ஆ!’ என்று ராமானுஜம் அலறினார். ‘மோசமான செய்தி, தானப்பா. என் மாமா, என் தந்தையின் சகோதரர், சேலத்தில் மிகக் கடுமையாக நோய்வாய்ப்பட்டிருக்கிறார்; உடனே புறப்படச் சொல்கிறார்கள்.’
‘இதைக் கேட்டதில் மிக வருந்துகிறேன், சார்’ என்று தானப்பா சொன்னார்; ஒரு தந்தியைக் கொடுத்தார். ‘இதோ இன்னொன்று...’
ராமானுஜம் அலறினார், ‘ஒரு தந்தி!’ அதைப் பார்த்துவிட்டு, ‘ஓ, அவர் இறந்துவிட்டார்!’ என்று கத்தினார். அதிர்ச்சியைத் தாங்க முடியாமல் திண்ணையில் உட்கார்ந்தார். தானப்பாவும் அதே அளவு துயரமாகத் தோன்றினார். ராமானுஜம் தன்னைத் தேற்றிக்கொண்டு, எழுந்து உள்ளே செல்லத் திரும்பினார். தானப்பா சொன்னார், ‘ஒரு நிமிடம், சார். நான் ஒரு குற்றத்தை ஒப்புக்கொள்ள வேண்டும். கார்டின் தேதியைப் பாருங்கள்.’
‘மே பத்தொன்பது, கிட்டத்தட்ட பதினைந்து நாட்களுக்கு முன்பு!’
‘ஆம், சார், தந்தி அதற்கு அடுத்த நாள் வந்தது—அதாவது, திருமண நாளில். அதைப் பார்த்ததில் நான் மகிழ்ச்சியாக இல்லை... “ஆனால் நடந்தது நடந்துவிட்டது” என்று எனக்குள் சொல்லிக்கொண்டு, திருமணத்திற்குத் தடையாக இருக்கும் என்று பயந்து, அதை ஒதுக்கி வைத்தேன்.’
ராமானுஜம் போஸ்ட்மேனை உறுத்துப் பார்த்து, ‘அவர் இறந்துகொண்டிருக்கும்போது நான் திருமணத்தை நடத்தியிருக்க விரும்பியிருக்க மாட்டேன்...’ என்று சொன்னார். போஸ்ட்மேன் தலை குனிந்த நிலையில் நின்று, ‘நீங்கள் விரும்பினால் புகார் சொல்லலாம், சார். அவர்கள் என்னை வேலையிலிருந்து நீக்கிவிடுவார்கள். இது ஒரு கடுமையான குற்றம்’ என்று முணுமுணுத்தார். அவர் திரும்பி, படிகளில் இறங்கி, தனது சுற்றுக்காகத் தெருவில் இறங்கிச் சென்றார். ராமானுஜம் சிறிது நேரம் மந்தமாக அவரைப் பார்த்துக்கொண்டிருந்துவிட்டு, ‘போஸ்ட்மேன்!’ என்று கூவினார். தானப்பா திரும்பினார்; ராமானுஜம் அலறினார், ‘நான் புகார் சொல்லப்போகிறேன் என்று நினைக்காதீர்கள். நீங்கள் இதைச் செய்ததற்காக மட்டுமே வருந்துகிறேன்...’
‘உங்கள் உணர்வுகளை நான் புரிந்துகொள்கிறேன், சார்’ என்று போஸ்ட்மேன் பதிலளித்தார்; ஒரு வளைவின் மறுபுறம் மறைந்தார்.